2021-01-13

Multimedia ikaskuntza (R. Mayer) 1/2

Iturria unDRAW
Teknologia, gailu digitalak eta internet gure esku egoteak, bizitzako alor guztietan bezala, ikasteko eta irakasteko modu berrietara eraman gaitu. Inoiz ez bezala, ikaskuntzaren nonahikotasuna da nagusi, edozein unetan eta edonon ikas dezakegu eta. Egungo pandemiak hau guztia prozesatzen eta barneratzen harrapatu gaitu. Ia egun batetik bestera eta abiadura bizian agertoki presentzial, erdipresentzial eta urrutikoaren arteko sarea josten hasi behar izan dugu gure ikas-irakas prozesuak prest izateko, egunez egun ematen diren egoerei erantzun ahal izateko.

Eta nola? Hainbat moduren artean, ikasle zein hezitzaileek masiboki ikus-entzunezko edo multimedia-bitartekoak sortzeari ekin diogu. Jakin badakigu ikaskuntzaren azken emaitzetan hainbat faktorek eragin ohi dutela baina nola optimizatu eta hobetu sortzen ditugun ikus-entzunezkoak? Hezkuntza-psikologiaren arloan Richard Mayerren multimedia irakaskuntzaren inguruko ikerketak erreferente dira azken 20 urteetan. Berak proposatzen dituen printzipioek hobekuntzarako pistak eman ahal dizkigute. Hauek bere zenbait ekarpen:
Iturria unDRAW

Multimedia irakaskuntzak
ikasketa laguntzeko erabiltzen diren ahozko zein idatzitako hitzak eta edozein motako irudiak aurkezteari egiten dio aipamen, forma estatikoa duten irudiei zein dinamikoa dutenei ere bai. (Hitzak ahoz edo pantailan idatzita egon daitezke. Irudiak forma estatikoan, ilustrazioak, diagramak, mapak edo argazkiak edo dinamikoan animazioa edo bideoa egon daitezke.)

Input bakoitzean ikusmena eta entzumena kanalak erabiltzen ditugu eta prozesatzeko gaitasun mugatua dugu. Gaiera, jasotzen dugun informazioa ezagutza izatera pasatzeko, prozesuaz kontziente izan behar dugula: informazio garrantzitsua aukeratu behar dugu, antolatu eta, azkenik, lehenagotik genituen ezagutzekin lotu eta txertatu. Horretan metakognizioak izango du sekulako garrantzia. 

Prozesu kognitiboan hiru memoria-motek hartuko dute parte: Lehendabizikoa zentzumenen memoria: belarrien bidez entzumenezko memorian eta begien bidez ikusizko memoria, jasotako irudiak eta hitzak oso denbora laburrez gelditzen dira, hortaz, hurrengo memoriara transferitu ahal izateko input horiek 20 bat segundotan aktiboki prozesatu behar izaten ditugu. Bigarrena laneko memoria da eta ikasitakoa aldi batez kontzientzia aktiboan atxikitzeko erabiltzen da. Garrantzitsua den hitzezko informazioa mentalki antolatuko dugu hitzezko eredu batean eta ikusizko informazioa, berriz, eredu piktoriko batean. Memoria hau da garrantzitsuena da, horri esker, gure garunak ezagutza berriak antola ditzakeelako, gero denbora luzeagoz iraun dezan. Hirugarrena epe luzerako memoria da: aldez aurretik genituen ezagutza garrantzitsuak aktibatu eta lan-memoriara ekarri eta hitzezko zein irudizko ereduekin integratuko ditu. 
Commons

Mayerrek multimedia-materialak ondo diseinatzeko hainbat printzipio zehaztu ditu, eta ikerketa bizirik dagoen arren, ikertutakoak momentuz erakutsi du multimedia ikaskuntzak aldez aurreko ezagutza txikiagoa dutenen zein espazio-trebetasun handiagoa daukatenen emaitzak hobetzen laguntzen duela. Printzipio horiek ezagutu eta erabiltzeko prest?


2020-12-18

Gure e-jarduerak diseinatzeko oinarri teknopedagogikoak berrikusten

Ikasketa aktiboak ikasleak protagonista bihurtzen ditu.Ikasleek informazioa ezagutza bihurtu eta testuinguru ezberdinetan aplikatzen jakitea du xede, baita teknologia eta gailu digitalak lagun ezin hobeak. Hezitzaileok e-jarduerak diseinatzerakoan ezinbestekoa dugu sustatu nahi dugunaren hautu kontzientea egitea eta agerian jartzea nolako oinarri teknopedagogikoan sustraituko ditugun gure ikas-irakas jarduera digitalak.   

Abiapuntu gisa hona hemen Lourdes Guardiak (UOC) egiten zuen proposamena:

-----------

2020-12-16

"Euskara eta feminismoa bidelagun" bilduma

Euskara eta feminismoa bidelagun topaleku ederra izan da entzuteko, birpentsatzeko, sentitzeko eta loturak berrantolatzeko. Remedios Zafrak aipatu bezala Mundua aldatzen duenak lehenago mundua aztoratu behar izan du. (Feministaldia, 2020)

Bizitzaren eremu orotarako ezinbestekoa bihurtu zaigun eremu digitalean ere euskara eta feminismoa bidelagun izateko bide luzea egiteke. Horretan ere begirada jarri behar. Indarrak biltzeko prest?

2020-10-28

Online irakatsi edo online biziraun? Pandemia garaiko erronkak-Rakel Gamito.

Ze gustura jarraitu nuen, online doike, UEUren ikasturte hasierako hitzaldi nagusian #HEZikt graduondokoko irakasle Rakel Gamito: Online irakatsi edo online biziraun?
Pandemia garaian hezkuntza-komunitatearen erantzunak aztertu eta datozen erronkak zehaztu zituen. #EzGaltzekoModukoa!!!



2020-10-26

Eskola hiztun proaktibo [digital eta parekide] bila!

Miroodles

Gaur #EzGaltzekoModuko bi ekarpen iritsi zaizkit txiolandiatik nere leiho digitalera.😀 

Batetik, Gorka Juliok hezkuntzan multinazional teknologiko haundien saiakerei aurre egiteko apustu sendo bat proposatu digu: elkarlan erradikalerako apustu bat, software libreko tresnak eta lizentzia libreetan oinarritutako materialak sortu eta partekatzera bideratua, eta eskola publiko, komunitario eta kontzertatuak lotuko dituena. (Berria)

Bertzetik, Eskola Hiztun Bila 24. jardunaldietan Iratxe Retolazak eginiko hitzaldia (16:30 minututik 1:32:30 arte). Argi eta garbi deskribatu du hezkuntza arautuan bizitzen ari garen egungo egoera euskal kulturaren transmisio zein euskarazko komunikazio gaitasunaren inguruan. Hezkidetza planekin parekatuz, aldarrikatu egin du Heziberri 2020-curriculuma jarraiki, kultura ere zehar lerro gisa sustatzea, sareak eta egiturak elikatuz, euskal kultura planak sustatuz. Gainera, kultura eta dauden baliabideak  ikasleen eskura jartzeren garrantziaz hitz egin du ere bai. Nabarmenduko nuke amaieran bota duen gakoa: jende aunitz ari gara han-hemenka ahaleginak egiten eta egina dagoena zein sortzen ari garena elkarri jakinaraztea funtsezkoa da.

Burujabetza teknologikoa+euskal kultura eta komunikazioa+hezkidetzaren aldeko indar guztiak bildu eta batera landuz gero, hezkuntza formalean dauden zeharlerro nagusiak ukitzen arituko ginatekeela iduritzen zait. Bidean, hezitzaileon jarrera proaktiboaz gain, Hezkuntza Sailaren posizionamendu eta elkarlan sendoa beharko dugu. Badugu zer landu ikas-irakaskuntza prozesuetan ikasleekin! Sobera pentsatu gabe:
  • Euskaraz dauden eremu eta inguru digitalen aldeko apustu garbia.
  • Euskaraz egon eta askeak diren software zein material digitalak lehenetsi.
  • Konpetentzia digital hezkidetzailea zehaztu eta sustatu.
  • Euskal kultura, era anitz eta inklusiboan ulertuta, ikasleentzat eskuragarri jarri.
  • Ahozko eta ez ahozko komunikazio inklusibo, ez sexista sustatu online zein offline.
  • Hezitzaileon (eta erakundeen) artean konplizitate sareetan jardun.
  • ...


2020-06-21

Hezitzaileon prestakuntza digitalean PICRAT eta TPACK ereduak gidari

Inork espero ez zuenean, hezkuntza-eremuko konpetentzia digitalaren munduan iraultza! COVID-19k hamaika aldaketa ekarri ditu gure bizitzara. Hezitzaileon kasuan, egun batetik bertzera presentzialetik onlinera pasatu behar izanak, frogan jarri ditu garatutzat genituen konpetentzia digitalak baita ederki erakutsi ere, zein diren gabeziak. Kontua da, irailetik aurrera eredu mistoa aurreikusten ari garela eta honek guztiak erronka galanta jarri duela mahai gainean: mundu digitalerako irakasleen prestakuntza integralean murgildu behar, garena eta dakiguna eguneratu behar, baina zertan? Nola? Norekin? Jordi Adell entzuteko aukera ederra izan dugu berriki parez pare ditugun erronkei begira hainbat gako interesgarri aurkezten.


Argi dago konpetente digital izateak, gailu, aplikazio, plataforma digitalen erabilera soiletik haratago kokatzen gaituela nahitanahiez.

Konpetentzia digitalaren garapenaren markoa

Adellek aipatu zituenen artean, teknologia integratzeko eredu berri bat: PICRAT eredua. [Kimmons, R., Graham, C. R., & West, R. E. (2020). The PICRAT model for technology integration in teacher preparation. Contemporary Issues in Technology and Teacher Education, 20(1)]

Egileek irakasleen prestakuntzan teknologia integratzeko proposatzen dute PICRAT eredu hau. Matrize baten bitartez, oso modu azkarrean laguntzen du, batetik, hezitzaileok proposatzen ditugun praktika digitalak zertan oinarritzen diren bistaratzen; hau da, teknologia erdian sartzean zer egiten dugu? Hiru aukera: ikasgelan egiten duguna ordezkatu, handiagotu edo eraldatu.

Bertzetik, PICRAT-ek bistaratzen lagunduko digu proposatzen ditugun jarduerek ikasleei bere ikasketa prozesuan ezagutza eraikitzeko zer nolako jarrera eta parte hartzea eskatzen dieten: pasibo egotea, interakzioan jardutea guk proposaturikoarekin/ikaskideekin, edo horren gainean zeozer berria sortze-lanetan (artefaktu digitalak). 

Hala, matrizeak sekuentzia didaktiko batean erabiltzen ditugun jarduera guztiak mapeatzeko aukera ematen digu. Bistan denez, metodologia aktiboen alde egin nahi izanez gero, matrizearen eskuinaldeko goikoetako laukien eremuetan ere egongo dira zenbait ataza.


Royce Kimmons-en PICRAT matriza euskaratua
Royce Kimmons-en PICRAT matrizea euskaratua (Amarauna)

Bertzerik ezean, hau TPACK ereduarekin konbinatuz gero, oinarrizko abiapuntua izan daiteke hemendik aurrera, oraingoan masiboki eta beharrak motibatuta, bazter guztietan egiten ari garen transizio digitalerako prestakuntzan. Izan ere, irakasleon prestakuntzarako PICRAT-ek ematen digun berehalako irudia emankorra izna daiteke TPACK ereduarekin batera batera erabiliz gero.

TPACK ereduak irakaskuntza eraginkorrerako hiru oinarri hartzen ditu ardatz: edukiak, pedagogia eta teknologia. Horien artean konbinaketa ezberdinak eman daitezke: edukien jakintza pedagogikoa, teknologiaren jakintza pedagogikoa eta edukien jakintza teknologikoa. Erdigunean kokatuko den hiru jakintzen arteko konbinaketa da edukien jakintza teknologiko-pedagogikoa.


Hona hemen Amaia Arroyo aurkezten zertan datzan: